Jak być kochaną (1963)01:37:32

Jak być kochaną polski melodramat psychologiczny z 1962 roku w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa, oparty na opowiadaniu Kazimierza Brandysa pod tym samym tytułem. Akcja toczy się zarówno w czasie II wojny światowej, jak i w latach powojennych. Tematem filmu są losy aktorki Felicji (Barbara Krafftówna), która wspomina czasy okupacji niemieckiej ziem polskich, kiedy musiała chronić przed schwytaniem aktora Wiktora Rawicza (Zbigniew Cybulski). W czasie okupacji doświadcza gwałtu i upokorzeń, a po wojnie staje się ofiarą społecznego potępienia. Film porusza tematy miłosnej obsesji, ofiarności, a także moralnych konsekwencji wyborów dokonywanych w czasie wojny.

Jak być kochaną został dobrze przyjęty przez krytyków, a poświęcone filmowi analizy upatrywały w nim polemikę z mitem bohaterskim postaci Maćka Chełmickiego z Popiołu i diamentu (1958) Andrzeja Wajdy. Jak być kochaną zwyciężył na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w San Francisco, a na MFF w Bejrucie reżyser otrzymał nagrodę FIPRESCI. Mimo początkowych kontrowersji film z czasem został uznany za jedno z ważniejszych dzieł polskiej szkoły filmowej. Dzieło Hasa bywa analizowane jako poemat o pamięci, a także jako wczesny przykład kinowej refleksji nad czasem.
Fabuła

Felicja, znana aktorka prowadząca cykliczną audycję radiową Obiady u państwa Konopków leci samolotem do Paryża. W trakcie lotu wspomina czasy okupacji.

Akcja filmu cofa się do września 1939 roku, gdy Felicja grająca Ofelię na próbie szekspirowskiego Hamleta zakochuje się w odtwórcy tytułowej roli, Wiktorze Rawiczu[2]. Na początku okupacji otrzymuje zadanie przechowania Rawicza w swoim pokoju, gdy pada na niego podejrzenie zamordowania volksdeutscha Petersa[3]. Żeby mieć ukochanego przy sobie, Felicja jest gotowa wiele poświęcić. Ukrywając Rawicza, zostaje odurzona alkoholem i zbiorowo zgwałcona przez niemieckich żołnierzy.

Aby przetrwać i zapewnić przetrwanie także Rawiczowi, Felicja zatrudnia się w niemieckim teatrze. Po wyzwoleniu Polski zostaje uznana za kolaborantkę i otrzymuje zakaz pracy w teatrze. Wiktor, nie odwzajemniwszy jej uczucia, odchodzi od niej i popada w alkoholizm[6]. Felicja przyłapuje go w knajpie i przyprowadza do mieszkania, mówiąc mu, że zabity przez niego Peters był ponoć francuskim agentem[7]. Wówczas Rawicz popełnia samobójstwo, wyskakując przez okno. Felicja, klęcząc nad ciałem Wiktora, nie potrafi ani zakrzyczeć, ani płakać[4]. Później Felicja z trudem odnajduje własne miejsce w świecie, otrzymując propozycję udziału w audycji.

Pod koniec filmu, już we współczesności, Felicja przerywa wspomnienia swej nieszczęśliwej miłości. W myślach recytuje fragment nieznanego wiersza, puentując film słowami: Bo w nas jest pustych równin okrucieństwo zimne, / Gdzie się kona z pragnienia u fałszywych źródeł[9].
Obsada
Barbara Krafftówna, odtwórczyni głównej roli (lata 60.)

Źródło: Filmpolski.pl

Barbara Krafftówna Felicja
Zbigniew Cybulski Wiktor Rawicz
Wieńczysław Gliński naukowiec amerykański spotkany w samolocie
Artur Młodnicki Tomasz
Zdzisław Maklakiewicz Zenon, dziennikarz w samolocie
Wiesława Kwaśniewska fotoreporterka w samolocie
Kalina Jędrusik dziewczyna w kawiarni słuchająca opowieści Rawicza
Wiesław Gołas żołnierz niemiecki gwałcący Felicję
Andrzej Hrydzewicz żołnierz niemiecki w mieszkaniu Felicji
Tadeusz Kalinowski Peters, aktor
Irena Orska redaktorka słuchowiska radiowego
Zofia Jamry kelnerka w kawiarni aktorów
Jadwiga Krawczyk stewardessa
Krzysztof Litwin student w kawiarni
Józef Pieracki nauczyciel w kawiarni
Irena Netto żona nauczyciela w kawiarni
Mieczysław Pawlikowski mężczyzna słuchający Rawicza w kawiarni
Tadeusz Pluciński gestapowiec przesłuchujący aktorów w kawiarni
Mirosława Krajewska siostra zakonna